خود كسى را حج بفرستم يا خير ؟ ج - اگر قبلا از جميع جهات مستطيع بوده‌ايد ، و ليكن اقدام بر انجام حج نكرده‌ايد و در نتيجه حج بر شما مستقر شده و فعلا در اثر پيرى يا بيمارى كه اميد خوب شدن نباشد تمكن از سفر حج نداريد واجب است كسى را نايب بگيريد تا براى شما حج بجا آورد . « 86 » س - شخصى پدرش وصيت كرده است كه فرزندش از جانب او حج بجا آورد ، بعد از مرگ پدر ، فرزند مستطيع مىشود ، آيا لازم است حج خود را بر حج پدر مقدم بدارد ، و اگر حج خود را مقدم بدارد آيا صحيح است ؟ ج - اگر قبل از آنكه پسر مستطيع شود ، پدر او را اجير كرده كه بعد از فوت او در سال اول حج براى پدر انجام دهد يا نسبت به مدت ، مطلق بوده كه منصرف به سال اول است و پسر قبل از استطاعت خود اجاره را قبول كرده ، لازم است سال اول بعد از فوت پدر حج نيابى براى پدر انجام دهد . و در غير اين صورت بايد براى خودش حج كند و در صورت اول اگر براى خودش حج بجا آورد صحيح است ، گرچه در مخالفت اجاره معصيت كرده است . ولى در صورت دوم اگر حج نيابى بجا آورد صحتش خالى از اشكال نيست نه براى خودش واقع مىشود و نه براى پدرش ، و حج بر خودش مستقر مىشود كه بايد به هر نحو شده در سال بعد اتيان كند و اگر بجا نياورد در سالهاى بعد با مراعات فورا ففورا انجام دهد و به نظر ما وصيت مانند اجاره است كه بعد از قبول آن و با قيد مباشرت و مقيد بودن به همان سال بايد به وصيت عمل شود . « 87 » س - خانم خانه‌دارى كه حج بر او واجب شده است و شوهرش اجازهء مسافرت به تنهايى را نمىدهد و مىگويد چون براى حج اسم چرا